4 grudnia 2011, niedziela, godz. 17.00

Zapraszamy na otwarcie wystawy plakatu irańskiego, która prezentowana będzie do 15 grudnia 2011. Wernisaż uświetni koncert muzyki perskiej w wykonaniu Mohammada Rasouli oraz Anny Marcinowskiej.

Historia współczesnej irańskiej grafiki użytkowej rozpoczęła się na początku 1960 roku, na bazie tradycyjnych obrazów i kaligrafii Persji. Rewolucja 1979 roku i późniejsze wojny odcięły kraj od reszty świata. Graficy, którzy ukończyli kształcenie w latach wojny, świadomie sięgnęli do przedwojennych tradycji, by przekazać swoje doświadczenie młodszym pokoleniom. Tym bardziej, że w czasie rewolucji irańskiej w 1979 roku oraz wojny irańsko-irackiej w latach 1980-1988, plakat miał zupełnie inny charakter i zadanie. W czasach wojennej propagandy wzywał do wsparcia walki przeciw reżimowi Pahlavi, a później inwazji Iraku. Odgrywał też kluczową rolę w mobilizowaniu i pocieszaniu irańskiej ludności, w tym kobiet i dzieci. Międzynarodowe Biennale Plakatu w Teheranie w 1989 roku stało się dla grafików irańskich kluczem do drzwi światowego projektowania i pozwoliło im zagościć na całym świecie. Dzisiaj regularnie uczestniczą w międzynarodowych festiwalach i konkursach plakatu. Ten stosunkowo nowy sukces jest wynikiem między innymi wizualnej oryginalność irańskiego plakatu. Łączy on w sobie tradycyjne irańskie wpływy z międzynarodowymi zasadami projektowania w sposób niekonwencjonalny i suwerenny. Młodzi projektanci korzystają dzisiaj swobodnie z nowych sposobów komputerowego projektowania, łączą fotograficzne elementy z zachodnią typografią, nie rezygnując z bogactwa irańskiej tradycyjnych ilustracji i kaligrafii.

Wizyty w Iranie związane z prezentacją polskiej sztuki plakatu i Międzynarodowym Biennale Plakatu w Iranie, oraz spotkania z artystami tego kraju pozwoliły mi na głębsze zapoznanie się z ich dorobkiem artystycznym oraz zebranie małej kolekcji. Plakaty pokazane na wystawie to wybór z liczącego ponad 150 plakatów zbioru  z różnych miast, głównie Teheranu ale też Kashanu, Shirazu, Isfahanu, Yazu, Bandar e Abbas i innych ośrodków. Dotyczą różnych tematów, głównie kulturalnych, takich jak muzyka, film, teatr i sztuka współczesna oraz społecznych.  Wszystkie powstały już po 1979 roku – roku rewolucji islamskiej.

Wystawa zbudowana jest w oparciu między innymi o prace takich artystów jak Grupa Piąty Kolor,  która została założona w Teheranie w 2001 roku przez takich irańskich projektantów jak Majid Abbasi, Saed Meshki, Alireza Mostafazadeh i Bijan Sayfouri.  Oryginalność irańskich  projektów graficznych polega na tym, że korzystają ze współczesnych zasad projektowania graficznego, zachowując swój głęboki szacunek do własnej kultury. Należy podkreślić, iż odbiega ono znacznie od projektowania graficznego w innych krajach islamskich. Irański projekt graficzny w tej kulturze jest wyjątkiem. Wystawa ta pozwala odkryć tę prawdę. Jest to równocześnie wybór plakatów z trzech pokoleń grafików irańskich, dwóch współczesnych – końca XX wieku reprezentowanego pracami artystów urodzonych w latach sześćdziesiątych jak Majid Abbasi (1965), Reza Abedini (1967), Ali Khorshidpour (1964), Saed Meshki (1964), Alireza Mostafazadeh (1962), Masood Nejabati (1967), Bijan Sayfouri (1968), Farzad Adibi (1967) i najmłodszych artystów pierwszej dekady XXI wieku jak Parisa Tashakori, Mahdi Fatehi, Mehdi Mahdian, Majid Kashani, Arash Tankal, Rasool Kamali, Soha Shirvani i Reyhaneh Shekhbahaei, które w nowej formie różnią się od poprzednich pokoleń. Tych starszych urodzonych tuż przed II wojną światowa i zaraz po niej reprezentują: Mohammad Ehsaei (1929), Morteza Momayez (1936),  Ghobat Shiva (1940), Farshid Mesghali (1943), Ebrahim Haghighi (1949), Mostafa Assadollahi (1950), BehrouMatinsefat (1954), Sohrab Marzban (1956).

Do najbardziej znanych w świecie plakacistów irańskich należą:

Morteza MOMAYEZ مرتضي مميز   ur. 1936  w Teheranie wybrany do AGI (Alliance Graphique Internationale ) w 1975 r. dzięki rekomendacji od Romana Cieślewicza, Miltona Glasera i Waltera Allnera. Uważany jest przez irańskich grafików za ojca  współczesnego plakatu irańskiego (analogicznie jak w Polsce Henryk Tomaszewski za ojca współczesnego plakatu polskiego).

Reza Abedini, رضا عابدینی, ur. 1967 w Teheranie. W 1985 roku ukończył studia z zakresu projektowania graficznego, jest profesorem projektowania graficznego i kultury wizualnej na Uniwersytecie w Teheranie.  Jego niepowtarzalny styl połączył tradycyjne  i nowoczesne podejście do tematy litery. Jego plakaty są przeważnie oszczędne w kolorze, często wykorzystują technikę kolażu , typografia staje się integralną częścią grafiki. Reza Abedini wygrał dziesiątki krajowych i międzynarodowych nagród za wzornictwo. Jest członkiem Towarzystwa Grafików Irańskich od 1997 roku, prestiżowej AGI (Alliance Graphique Internationale)  od 2001 roku. Abedini był członkiem jury na wielu Biennale na całym świecie. Jego nazwisko jest wymienione  w Historii Grafiki Philipa Baxtera Meggsa, jako jednego z największych na świecie wybitnych projektantów cyfrowych.

Majid Abbasi مجيد عباسي ur.1965 roku w Teheranie. Ukończył grafikę na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu w Teheranie. W 1989 r. wraz z Firouz Shafei założył Graphics Inc, prestiżowe studio projektowania graficznego w Teheranie. Jego prace były publikowane w wielu specjalistycznych czasopismach zagranicznych. Od 1999 roku brał udział w wielu krajowych i międzynarodowych wystawach grafiki. Jest jednym z założycieli grupy "The Color 5th". Specjalizuje się w plakacie, bardzo oszczędnym w formie, w pełni wykorzystującym piękno arabskiej kaligrafii. Członek irańskiej Graphic Designers Society, Alliance Graphique International (AGI). Jest współzałożycielem i redaktorem magazynu Neshan. Jest kuratorem wystawy Tirgan Graphic Design, Persianissimo +10, który obejmuje 34 współczesnych irańskich projektantów i równocześnie pokazuje historię plakatu irańskiego poprzez prace 10 artystów najstarszego pokolenia.

Kaligrafia w Iranie istniała już przed nadejściem islamu. W swojej najwcześniejszej fazie miała ona dwa podstawowe style: NESHKI oraz KOUFI (nazwy stylów pojawiły się dużo później niż one same). Pierwszy z nich był kursywą, miał charakter bardziej organiczny, natomiast drugi był bardziej geometryczny i ostry. Stały się one podstawą niezliczonej ilości innych stylów, które narodziły się w czasach ekspansji islamu. Arabska kaligrafia zawdzięcza swoją różnorodność dwóm podstawowym czynnikom. Po pierwsze, zróżnicowane kulturowo społeczeństwa adaptując religię islamu, zaczęły kopiować tekst Koranu, wzbogacając go o swoje własne przyzwyczajenia i tradycje w pisaniu. Po drugie, konkretne style były tworzone do konkretnego użytku (inne style w poezji, inne w administracji etc.).

Przykład stylu kufi i projekt plakatu do wystawy Władysław Pluta

Inni Irańscy plakaciści prezentowani na wystawie:

Mostafa ASSADOLLAHI مصطفي اسدالهي
ur.1950 r. w Iranie

Ebrahim HAGHIGI ابراهيم حقيقي
ur. 1949 r. w Teheranie

Ali KHORSHIDPUR علي خورشيد پور
ur. 1964 r. w Shiraz

Farshid MESGHALI فرشيد مثقالي
ur. 1943 r. Isfahanie

Saed Meshki ساعد مشكي
ur. 1964 r. w Iranie

Alireza MOSTAFAZADEH عليرضا مصطفي زاده
ur. 1962 r. w Isfahanie

Masoud NEJABATI مسعود نجابتي
ur. 1967 r. w Teheranie

Ali Rashidi علي رشيدي
ur. 1953 r. w Iranie

Bijan SEYFOURY بيژن صيفوري
b. 1968 r. w Iranie

Ghobad Shiva قباد شيوا
b. 1941 r. w Hamadan

Parisa TASHAKORI پريسا تشكري
b. 1973 r.  w Teheranie

Wernisaż uświetni koncert muzyki perskiej w wykonaniu Mohammada Rasouli oraz Anny Marcinowskiej.

Mohammad Rasouli jest absolwentem Akademii Muzycznej w Teheranie. Studiował grę na neju (flet), torze (lutnia długoszyjkowa) i tombaku (inaczej zarb; instrument perkusyjny). Na neju gra od 1991 roku, a po ukończeniu studiów muzycznych naukę gry na tym instrumencie kontynuował u Mohammada Ali Kijanineżada i Hasana Kasai. Tradycyjną muzykę irańską poznawał u Madżida Kijani. W Polsce mieszka od dwóch lat. Występował tu wspólnie m.in. z orkiestrą Otwartej Filharmonii Agrafki Muzycznej, Filharmonią Kaliską oraz Filharmonią Sinfonia Baltica. Koncertuje na całym świecie.

Anna Marcinowska jest absolwentką iranistyki wydziału Filologii Orientalnej Uniwersytetu Jagiellońskiego, absolwentka Akademii Świętokrzyskiej (Edukacja Artystyczna w zakresie sztuki muzycznej). Gra na fortepianie, flecie, gitarze. Naukę gry na irańskim bębnie daf rozpoczęła podczas pobytu w Iranie pod okiem znanego i cenionego mistrza Emada Tohidy. W latach 2008/09 kontynuowała naukę gry w Iranie u takich mistrzów jak B. Kamkar czy S. Nazeri. Od 2007 r. współpracuje z Mariuszem Koluchem. Wzięła udział w nagraniu płyty Qalbha. Rumi na głos, z muzyką do słów Dżalaloddina Rumiego.

Wernisaż: 4 grudnia 2011, niedziela, godz. 17.00, wystawa udostępniana do 15 grudnia
Willa Decjusza, ul. 28 lipca 17 a
wstęp wolny

Plakaty z kolekcji Krzysztofa Dydo „Dydo Poster Collection” 
Galeria Plakatu w Krakowie ul. Stolarska 8-10
www.cracowpostergallery.com